Dự án Bộ luật Hình sự: Từng điều luật phải chính xác, bảo đảm đồng bộ, thống nhất

Trình bày dự thảo tờ trình dự án Luật tại cuộc họp, Đại tá Ngô Đức Thắng – Phó Cục trưởng Cục pháp chế và cải cách hành chính tư pháp, Bộ Công an cho biết, dự thảo Bộ luật gồm 3 phần, 25 chương, 416 điều; so với BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2024, 2025) đã bỏ 7 điều luật, bổ sung 14 điều luật mới, sửa đổi, bổ sung 291 điều luật, giữ nguyên 111 điều luật.

Về nội dung cơ bản, dự thảo Bộ Luật sửa đổi, bổ sung các quy định về tội phạm. Trong đó, về các quy định chuẩn bị phạm tội, dự thảo Bộ luật mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của hành vi chuẩn bị phạm tội đối với 26 tội danh, tập trung tại một nhóm tội như các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự của con người, các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng, các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính...

Về bổ sung quy định tổ chức tội phạm, dự thảo BLHS đã bổ sung quy định về tổ chức tội phạm để tạo cơ sở pháp lý cho công tác phòng ngừa tội phạm, nâng cao hiệu quả công tác xử lý từ sớm. Việc bổ sung quy định này nhằm nội luật hóa Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia.

Trên cơ sở tổng kết thực tiễn công tác đấu tranh BLHS trong phòng, chống tội phạm đã xuất hiện một số tội phạm mới gây nguy hiểm cho xã hội nhưng chưa được quy định trong BLHS; đồng thời để tiếp tục nội luật hoá các điều ước, công ước, khuyến nghị quốc tế mà Việt Nam là thành viên, dự thảo BLHS đã bổ sung quy định 9 tội danh mới tập trung chủ yếu lĩnh vực tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, tội phạm trong lĩnh vực an ninh mạng, sử dụng công nghệ cao, tội phạm xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng, tội phạm về môi trường và tội thành lập hoặc tham gia tổ chức tội phạm.

Dự thảo BLHS cũng đã bổ sung các hành vi phạm tội mới, tập trung vào một số nhóm tội danh như tội xâm phạm an ninh quốc gia, các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế; các tội phạm về môi trường, tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin, mạng viễn thông, các tội xâm phạm an toàn công cộng, các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính nhằm giải quyết các hành vi mới, đặc biệt là các hành vi mới xuất hiện trên môi trường mạng gây nguy hiểm cho xã hội và phù hợp với các điều ước, khuyến nghị, công ước, thoả thuận quốc tế mà Việt Nam tham gia hoặc là thành viên.

Phát biểu tại cuộc họp, ý kiến các thành viên Hội đồng thẩm định bày tỏ tán thành với việc xây dựng BLHS (sửa đổi) nhằm tiếp tục thể chế hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng về công tác phòng, chống tội phạm trong điều kiện xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới, đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, hội nhập quốc tế, vừa bảo đảm tính nhân đạo, khoan hồng, vừa bảo đảm tính răn đe, nghiêm khắc, góp phần đắc lực vào việc bảo vệ chế độ, bảo vệ quyền con người, bảo vệ lợi ích của Nhà nước và tổ chức, góp phần bảo vệ trật tự, an toàn xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm cho mọi người được sống trong một môi trường xã hội và môi trường sinh thái an toàn, lành mạnh.

Cơ bản tán thành với một số nội dung quy định của dự thảo Bộ luật, một số ý kiến đề nghị cân nhắc việc mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của hành vi chuẩn bị phạm tội đối với 26 tội danh.

Nhấn mạnh quan điểm việc hình sự hoá bất kỳ tội nào phải rất chặt chẽ, ý kiến đại biểu đề xuất thu hẹp phạm vi đối với một số hành vi mà mức độ gây hại cho xã hội chưa nhiều. Các đại biểu cũng đề nghị tiếp tục rà soát, nghiên cứu nội dung các quy định để đảm bảo chặt chẽ, thống nhất với các quy định của pháp luật có liên quan.

Kết luận nội dung cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh BLHS là đạo luật đặc thù, đặc biệt, làm căn cứ pháp lý để xử lý các hành vi phạm tội. Trách nhiệm hình sự tác động trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân, đến danh dự và uy tín của tổ chức, cá nhân.

Do đó, Thứ trưởng đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, tiếp thu các ý kiến thành viên Hội đồng thẩm định tại phiên họp để hoàn thiện hồ sơ dự án Luật đảm bảo tiến độ, chất lượng.

Trong đó, Thứ trưởng nhấn mạnh việc tiếp tục rà soát về một số nội dung như giải thích từ ngữ, việc bổ sung những hành vi vi phạm để hình thành tội. Thứ trưởng nhấn mạnh yêu cầu tính toán đến tính chất của từng hành vi phạm tội, tránh tình trạng đánh giá cảm tính hay chưa phù hợp về mặt xã hội dẫn tới hình sự hoá quan hệ hành chính, dân sự. Từng điều luật phải chính xác, bảo đảm đồng bộ, làm chuẩn mực cho cơ quan tư pháp áp dụng thống nhất.

Nhấn mạnh vai trò của Bộ Tư pháp là Cơ quan rà soát cuối cùng đối với dự án Luật, Thứ trưởng đề nghị thành lập Tổ công tác với sự tham gia của đại diện các Cơ quan, đơn vị để tiếp tục theo sát, đảm bảo trách nhiệm đối với chất lượng dự thảo Luật.