Văn bản hợp nhất được công nhận giá trị pháp lý trong quá trình viện dẫn

Sáng 23/6, dưới sự chủ trì của Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Cấn Đình Tài, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 2 Pháp lệnh đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI thông qua tại Phiên họp thứ 3. Hai Pháp lệnh gồm: Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật; Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân. Hai Pháp lệnh trên đều có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/7/2026.

Thông tin về Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, việc xây dựng và ban hành Pháp lệnh nhằm tiếp tục thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về “đổi mới mạnh mẽ công tác hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật theo hướng văn bản hợp nhất là căn cứ chính thức trong viện dẫn và áp dụng pháp luật, được trình và đăng tải đồng thời với văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi, bổ sung”; “lấy người dân, doanh nghiệp là trung tâm trong thiết kế chính sách”; xây dựng hệ thống pháp luật công khai, minh bạch, dễ tiếp cận và tổ chức thực hiện pháp luật nghiêm minh; nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn trong công tác xây dựng, thi hành pháp luật.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh giới thiệu về Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật. (Ảnh: D.T)

Bên cạnh đó, việc ban hành Pháp lệnh nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các Luật mới ban hành; tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh sau hơn 14 năm triển khai thi hành Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật số 01/2012/UBTVQH13, điều chỉnh phạm vi và trách nhiệm hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan phù hợp với mô hình tổ chức hiện nay, đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong tình hình mới.

Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật gồm 2 điều. Các quy định của Pháp lệnh nhằm sửa đổi, bổ sung 9 điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật số 01/2012/UBTVQH13 với 5 nhóm chính sách lớn. Cụ thể, Pháp lệnh này mở rộng phạm vi hợp nhất văn bản đối với văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương; mở rộng đối tượng hợp nhất văn bản đối với văn bản sửa đổi, bổ sung, đính chính, bãi bỏ một phần, hết hiệu lực một phần, tạm ngưng hiệu lực một phần hoặc công bố tiếp tục có hiệu lực một phần văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành trước đó.

Đồng thời sửa đổi, bổ sung quy định về việc hợp nhất bảo đảm thực hiện Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và kết luận của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo theo Thông báo số 11-TB/BCĐTW ngày 22/12/2025 của Ban Chỉ đạo Trung ương về việc “đổi mới mạnh mẽ công tác hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật theo hướng văn bản hợp nhất là căn cứ chính thức trong viện dẫn và áp dụng pháp luật, được trình và đăng tải đồng thời với văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi, bổ sung”; qua đó, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, công chức khi áp dụng pháp luật, góp phần thực hiện đúng chủ trương “lấy người dân, doanh nghiệp là trung tâm trong thiết kế chính sách”.

Pháp lệnh này giao Chính phủ quy định chi tiết kỹ thuật trình bày văn bản hợp nhất để sửa đổi, bổ sung các mẫu trình bày văn bản hợp nhất nhằm đơn giản hóa các nội dung ghi chú, chú thích, hướng dẫn về mẫu trình bày văn bản hợp nhất của địa phương, phù hợp với các tình huống phát sinh trên thực tế.

Bên cạnh đó sửa đổi, bổ sung quy định về trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền trong hoạt động hợp nhất văn bản để tăng cường trách nhiệm của các cơ quan trong việc thực hiện công tác hợp nhất văn bản, đồng thời, thể chế hóa chủ trương ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong hoạt động hợp nhất văn bản, theo đó, góp phần nâng cao tiến độ và chất lượng văn bản hợp nhất.

Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật Hồ Quang Huy trả lời tại Họp báo. (Ảnh: PV)

Trả lời câu hỏi của phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam về ý nghĩa của việc quy định giá trị của văn bản hợp nhất (theo đó, văn bản hợp nhất được sử dụng làm căn cứ chính thức trong viện dẫn và áp dụng pháp luật), Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) Hồ Quang Huy cho biết: Trong quá trình thực hiện Pháp lệnh hợp nhất văn bản năm 2012, trên cơ sở tổng kết thực tiễn triển khai Pháp lệnh, Bộ Tư pháp đã tham mưu Chính phủ nghiên cứu, đánh giá và tham mưu cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội để ban hành Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh hợp nhất nhằm đạt được các mục tiêu chính.

Thứ nhất, qua quá trình thực hiện việc hợp nhất sẽ giúp minh bạch và tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận với các quy định pháp luật đã được sửa đổi, bổ sung. Thực tế cho thấy, đặc biệt là thời gian gần đây khi tốcđộ sửa đổi các văn bản rất nhanh, việc tra cứu và tiếp cận các quy định thông qua văn bản hợp nhất sẽ giúp doanh nghiệp và người dân dễ dàng tiếp cận, từ đó có thể áp dụng trực tiếp các quy định sau khi đã được hợp nhất. Điều này giúp giảmthiểu rất nhiều chi phí, công sức và thời gian.

Thứ hai, thông qua việc hợp nhất này cũng góp phần nâng cao chất lượng của việc hoàn thiện xây dựng pháp luật. Bởi khi chúng ta trình văn bản hợp nhất đồng thời với văn bản sửa đổi, bổ sung sẽ giúp cho các cơ quan có thẩm quyền tra cứu, đối chiếu nội dung sửa đổi, bổ sung trong mối quan hệ với văn bản nói chung của nội dung dự kiến sửa đổi. Như vậy, chúng ta sẽ nhìn nhận được ngay những nội dung nào chưa thống nhất, chưa phù hợp ngay trong chính văn bản mà dự kiến sẽ được cơ quan có thẩm quyền xem xét thông qua hoặc ban hành.

Thứ ba, việc ban hành Pháp lệnh hợp nhất với những tư tưởng, quan điểm mới như vậy cũng góp phần thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, trực tiếp ở đây là Kết luận số 09 để nâng cao chất lượng của tổ chức thi hành pháp luật. Với sự minh bạch của hệ thống pháp luật thông qua kỹ thuật hợp nhất, bản thân các cơ quan nhà nước và đội ngũ công chức, công vụ cũng dễ dàng thực hiện nhiệm vụ.

Đáng chú ý, với quy định mới của Pháp lệnh hợp nhất, văn bản hợp nhất sẽ được viện dẫn chính thức trong các văn bản của cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan tiến hành tố tụng, các giao dịch dân sự và được công nhận giá trị pháp lý trong quá trình viện dẫn. Đây là những thuận lợi rất lớn trong quá trình đưa pháp luật vào cuộc sống và thực thi nghiêm các quy định của pháp luật.

Thông tin về Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân, đại diện Tòa án nhân dân tối cao cho biết, Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung quy định trình tự, thủ tục phiên họp xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính theo hướng không quy định chi tiết trình tự hỏi, tranh luận của người tham gia phiên họp mà giao Thẩm phán căn cứ vào tính chất, nội dung của từng vụ việc chủ động điều hành việc hỏi, tranh luận để bảo đảm hiệu quả và rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc. Rút ngắn một số thời hạn trong quá trình xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính nhằm giải quyết vụ việc nhanh chóng, kịp thời, giảm áp lực cho công tác quản lý, tạm giữ người nghiện ma túy như: rút ngắn thời hạn xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính; thời hạn Tòa án thông báo việc thụ lý hồ sơ, thời hạn xem xét ra các quyết định, thời hạn mở phiên họp; thời hạn bổ sung hồ sơ, tài liệu; thời hạn khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị...

Đáng chú ý, Pháp lệnh bổ sung việc Viện kiểm sát nhận hồ sơ điện tử theo hướng: “Sau khi nhận được thông báo thụ lý hồ sơ của Tòa án cùng cấp, Viện kiểm sát có quyền nghiên cứu hồ sơ vụ việc tại Tòa án đã thụ lý, có quyền sao chụp hồ sơ vụ việc đó; nhận hồ sơ vụ việc bằng phương tiện điện tử trong trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 6a của Pháp lệnh này”.