Làm sâu sắc hơn quan hệ hữu nghị vĩ đại Việt Nam - Lào thông qua hợp tác pháp luật và tư pháp

Đưa hợp tác tư pháp Việt Nam - Lào đi vào chiều sâu, thực chất

* PV: Xin Thứ trưởng cho biết mục đích, ý nghĩa của chuyến thăm luân phiên Việt Nam của Đoàn đại biểu cấp cao Bộ Tư pháp Lào và việc tham dự Hội nghị Tư pháp các tỉnh có chung đường biên giới Việt Nam - Lào mở rộng lần thứ 7?

- Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh: Trong những năm qua, hai nước Việt Nam và Lào luôn kề vai sát cánh, chia ngọt sẻ bùi, gắn bó keo sơn, giúp đỡ nhau trong công cuộc đấu tranh giành độc lập cũng như xây dựng và phát triển đất nước. Mối quan hệ thủy chung đó tiếp tục được khẳng định và làm sâu sắc hơn thông qua các chuyến thăm, tiếp xúc cấp cao hằng năm giữa lãnh đạo hai Đảng, hai Nhà nước và hai Chính phủ.

Đặc biệt, trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Lào của đồng chí Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm vào tháng 12/2025, hai bên đã nhất trí làm sâu sắc nội hàm quan hệ Việt Nam - Lào lên tầm cao mới là “Quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược”.

Trên nền tảng quan hệ chính trị đặc biệt đó, hợp tác pháp luật và tư pháp luôn được hai Đảng, hai Nhà nước và hai Bộ Tư pháp quan tâm thúc đẩy, trở thành một trong những lĩnh vực hợp tác trọng điểm giữa hai nước. Bộ Tư pháp Việt Nam và Bộ Tư pháp Lào đã và đang duy trì cơ chế phối hợp chặt chẽ, thường xuyên thông qua việc ký kết và triển khai thực hiện các văn kiện hợp tác song phương, tạo khuôn khổ pháp lý ổn định, lâu dài, hiệu quả và chất lượng cho các hoạt động hợp tác cụ thể giữa hai bên theo từng giai đoạn và hằng năm.

Hiện nay, hai Bộ đã ký kết và đang triển khai một số văn kiện quan trọng như Thỏa thuận hợp tác về pháp luật và tư pháp giữa Bộ Tư pháp Việt Nam và Bộ Tư pháp Lào giai đoạn 2026-2030; Hiệp định tương trợ tư pháp về dân sự giữa nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào ký ngày 11/01/2023; Chương trình hợp tác năm 2026 giữa hai Bộ.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh trả lời phỏng vấn. (Ảnh: P.Mai)

Trong bối cảnh đó, chuyến thăm luân phiên Việt Nam của Đoàn đại biểu cấp cao Bộ Tư pháp Lào và việc tham dự Hội nghị Tư pháp các tỉnh có chung đường biên giới Việt Nam - Lào mở rộng lần thứ 7 có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Hoạt động này nhằm củng cố, tăng cường quan hệ hợp tác về pháp luật và tư pháp với Lào; góp phần làm sâu sắc hơn nữa mối quan hệ hữu nghị truyền thống, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược giữa hai Đảng, hai Nhà nước và Nhân dân hai nước Việt Nam - Lào.

Đồng thời, đây cũng là dịp để hai Bộ tăng cường hợp tác trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp thông qua việc trao đổi các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả triển khai Thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026-2030 và Chương trình hợp tác năm 2026.

Bên cạnh đó, Hội nghị sẽ tổng kết, đánh giá tình hình thực hiện Kết luận Hội nghị Tư pháp các tỉnh có chung đường biên giới Việt Nam - Lào lần thứ 6; thống nhất phương hướng tăng cường hợp tác pháp luật và tư pháp giữa các địa phương có chung đường biên giới nói riêng, giữa Bộ Tư pháp hai nước nói chung trong thời gian tới.

Có thể khẳng định, hoạt động lần này tiếp tục thể hiện quyết tâm của hai Bộ Tư pháp trong việc cụ thể hóa các thỏa thuận hợp tác đã ký kết, góp phần vun đắp và phát triển mối quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào.

* PV: Thưa Thứ trưởng, Hội nghị Tư pháp các tỉnh có chung đường biên giới Việt Nam - Lào mở rộng lần thứ 7 có những nội dung đáng chú ý nào?

- Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh: Nhằm đẩy mạnh hoạt động hợp tác trực tiếp, thiết thực và hiệu quả giữa các cơ quan pháp luật và tư pháp địa phương, Bộ Tư pháp Việt Nam và Bộ Tư pháp Lào đã chính thức thiết lập cơ chế Hội nghị Tư pháp các tỉnh có chung đường biên giới Việt Nam - Lào mở rộng từ năm 2011.

Đến nay, hai bên đã phối hợp tổ chức thành công sáu kỳ Hội nghị luân phiên hai năm một lần tại Việt Nam và Lào. Những kết quả đạt được qua các kỳ Hội nghị đã góp phần tăng cường trao đổi kinh nghiệm, phối hợp xử lý trực tiếp các vấn đề pháp lý phát sinh trong thực tiễn; củng cố nền tảng pháp lý cho việc duy trì ổn định, giữ gìn an ninh, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và giao lưu nhân dân tại khu vực biên giới hai nước.

Hội nghị lần thứ 7 dự kiến được tổ chức tại thành phố Hải Phòng với sự tham dự của khoảng 160 đại biểu, trong đó phía Việt Nam khoảng 100 đại biểu và phía Lào khoảng 60 đại biểu.

Lãnh đạo Bộ Tư pháp Việt Nam và Bộ Tư pháp Lào ký kết tại Hội nghị Tư pháp các tỉnh có chung đường biên giới Việt Nam - Lào lần V năm 2022. Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh đứng thứ 2 từ trái qua.

Về nội dung, Hội nghị sẽ tập trung tổng kết, đánh giá tình hình thực hiện Kết luận Hội nghị lần thứ 6; thống nhất phương hướng tăng cường hợp tác pháp luật và tư pháp giữa các địa phương có chung đường biên giới và giữa Bộ Tư pháp hai nước trong thời gian tới.

Các đại biểu sẽ trao đổi chuyên sâu và chia sẻ kinh nghiệm triển khai một số lĩnh vực công tác tư pháp ở địa phương như công tác tương trợ tư pháp; quản lý quốc tịch, hộ tịch; thi hành án dân sự; phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý cho người dân sinh sống ở vùng biên giới hai nước.

Theo chương trình dự kiến, Hội nghị sẽ có các tham luận về: tổng kết tình hình triển khai thực hiện Kết luận Hội nghị lần thứ 6; công tác hộ tịch, quốc tịch, chứng thực ở các địa phương vùng biên; tình hình giải quyết vấn đề di cư tự do và kết hôn không giá thú trong vùng biên giới hai nước; công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý cho người dân vùng biên giới Việt Nam - Lào; công tác thi hành án dân sự ở vùng biên giới; công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ tư pháp; tình hình triển khai thực hiện công tác tương trợ tư pháp về dân sự giữa hai bên.

Bên cạnh các nội dung chuyên môn, Hội nghị dự kiến sẽ thông qua Kết luận Hội nghị lần thứ 7; tổ chức ký kết các văn kiện hợp tác giữa các cơ quan tư pháp địa phương của hai nước và các địa phương kết nghĩa (nếu có). Hội nghị cũng duy trì các hoạt động giao lưu văn hóa, thể thao và tiếp xúc bên lề. Những hoạt động này tuy giản dị nhưng có ý nghĩa rất lớn trong việc tăng cường sự hiểu biết, gắn bó giữa cán bộ tư pháp hai nước.

Tôi cho rằng điểm đáng chú ý nhất chính là việc chuyển mạnh từ tư duy “trao đổi kinh nghiệm” sang tư duy “cùng hành động, cùng giải quyết vấn đề thực tiễn”. Đây cũng là hướng phát triển phù hợp với yêu cầu ngày càng cao của công tác tư pháp trong bối cảnh hội nhập và phát triển hiện nay.

Tạo động lực mới cho hợp tác pháp luật và tư pháp trong giai đoạn tới

* PV: Bộ Tư pháp Việt Nam kỳ vọng gì vào kết quả của chuyến thăm và Hội nghị lần này? Định hướng hợp tác giữa hai Bộ Tư pháp trong thời gian tới sẽ tập trung vào những nội dung nào, thưa ông?

- Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh: Bộ Tư pháp Việt Nam kỳ vọng thông qua chuyến thăm luân phiên của Đoàn đại biểu cấp cao Bộ Tư pháp Lào và Hội nghị lần thứ 7, hai bên sẽ tiếp tục củng cố và tăng cường quan hệ hợp tác về pháp luật và tư pháp giữa Việt Nam và Lào.

Hai bên sẽ trao đổi các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả triển khai Thỏa thuận hợp tác về pháp luật và tư pháp giai đoạn 2026-2030 và Chương trình hợp tác năm 2026; trao đổi phương hướng thúc đẩy nhanh việc phê duyệt Dự án hỗ trợ kỹ thuật của Chính phủ Việt Nam cho Chính phủ Lào nhằm nâng cao năng lực công tác pháp luật cho cán bộ Bộ Tư pháp Lào.

Thông qua Hội nghị, hai bên cũng sẽ đánh giá tình hình thực hiện Kết luận Hội nghị lần thứ 6, thống nhất phương hướng tăng cường hợp tác pháp luật và tư pháp giữa các địa phương có chung đường biên giới nói riêng, giữa Bộ Tư pháp hai nước nói chung trong thời gian tới; đồng thời thông qua Kết luận Hội nghị lần thứ 7 làm cơ sở để triển khai các hoạt động hợp tác tiếp theo.

Bộ Tư pháp Việt Nam cũng mong muốn tiếp tục duy trì và phát huy hiệu quả cơ chế Hội nghị Tư pháp các tỉnh có chung đường biên giới Việt Nam - Lào mở rộng; tăng cường trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm trong các lĩnh vực công tác tư pháp, tập trung vào những lĩnh vực có tác động trực tiếp đến đời sống người dân vùng biên giới; thúc đẩy việc ký kết và triển khai các văn kiện hợp tác giữa các cơ quan tư pháp địa phương của hai nước và các địa phương kết nghĩa.

Trong thời gian tới, Bộ Tư pháp Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp Lào tập trung vào một số định hướng lớn.

Một là, tiếp tục hoàn thiện và nâng cao hiệu quả khuôn khổ hợp tác pháp luật và tư pháp giữa hai Bộ; tăng cường trao đổi đoàn các cấp và duy trì các cơ chế hợp tác hiện có.

Hai là, đẩy mạnh hỗ trợ nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ pháp luật và tư pháp của Lào thông qua đào tạo, bồi dưỡng, chia sẻ kinh nghiệm và triển khai các dự án hỗ trợ kỹ thuật.

Dự án ODA của Chính phủ Việt Nam dành cho Lào về Tăng cường năng lực cho Bộ Tư pháp Lào trong công tác xây dựng pháp luật, phổ biến giáo dục pháp luật và chuyển đổi số đã được Bộ Tư pháp Việt Nam phối hợp các Bộ, ngành xây dựng, gửi Văn kiện cho phía Lào từ cuối năm 2025. Hiện đang chờ phía Lào hoàn thành thủ tục nội bộ, gửi lại cho phía Việt Nam để thẩm định, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Thực hiện “Thỏa thuận giữa Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam và Chính phủ nước CHDCND Lào về việc giải quyết vấn đề người di cư tự do và kết hôn không giá thú trong vùng biên giới 2 nước”, năm 2019, 3 tỉnh Quảng Trị - Salavan - Savannakhet đã ký Biên bản phối hợp phòng ngừa, hạn chế tình trạng di cư tự do và kết hôn không giá thú phát sinh mới trong vùng biên giới đi qua địa phận 3 tỉnh. (Ảnh: VGP)

Ba là, tăng cường phối hợp giữa các địa phương, nhất là các tỉnh biên giới, trong giải quyết các vấn đề pháp lý phát sinh từ thực tiễn như quốc tịch, hộ tịch, giải quyết tình trạng di cư tự do và kết hôn không giá thú, tương trợ tư pháp về dân sự, thi hành án dân sự, trợ giúp pháp lý và phổ biến, giáo dục pháp luật cho người dân. Đây đều là những lĩnh vực gắn chặt với nhu cầu thực tiễn của người dân khu vực biên giới và đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan Tư pháp hai nước.

Bốn là, phát huy hơn nữa vai trò của cơ chế Hội nghị Tư pháp các tỉnh có chung đường biên giới như một diễn đàn hợp tác đặc thù, hiệu quả và giàu bản sắc của ngành Tư pháp hai nước.

Chúng tôi tin tưởng rằng, với sự quan tâm của lãnh đạo cấp cao hai nước và sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Tư pháp Việt Nam và Bộ Tư pháp Lào, những nội dung được thống nhất trong chuyến thăm và tại Hội nghị lần này sẽ tiếp tục góp phần tăng cường hợp tác pháp luật và tư pháp giữa hai nước; đóng góp tích cực vào việc gìn giữ và vun đắp quan hệ hữu nghị vĩ đại Việt Nam - Lào, vì sự phát triển, ổn định và thịnh vượng của mỗi quốc gia cũng như của các địa phương hai bên đường biên giới.

* PV: Trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!