Đổi mới, nâng cao tổ chức thi hành pháp luật theo hướng số hóa, ứng dụng AI

Phát biểu định hướng cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh đề nghị Tổ soạn thảo Đề án cần tiếp cận vấn đề theo hướng thực tiễn, sát với yêu cầu tổ chức thi hành pháp luật và xây dựng văn hoá tuân thủ pháp luật trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) đang diễn ra mạnh mẽ.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh lưu ý, tổ chức thi hành pháp luật phải được nhìn nhận từ cả hai góc độ: tổ chức thi hành pháp luật trong quản lý nhà nước và tổ chức thi hành pháp luật đối với người dân, doanh nghiệp. Trong đó, đối với quan hệ công, cần gắn với trách nhiệm của bộ máy hành chính, hoạt động thanh tra, kiểm tra, giải quyết thủ tục hành chính cũng như thực thi công vụ của Tòa án, Viện kiểm sát, Bộ Công an. Đối với quan hệ tư, cần tập trung tháo gỡ các vướng mắc trong thi hành pháp luật dân sự, kinh doanh, thương mại, từ khâu hướng dẫn áp dụng pháp luật đến giải quyết tranh chấp.

Nhấn mạnh thể chế không chỉ là công cụ quản lý mà còn phải trở thành công cụ khơi thông nguồn lực phát triển, Thứ trưởng cho rằng cần đẩy mạnh xã hội hóa việc ứng dụng AI trong phổ biến, tư vấn pháp luật cho người dân, doanh nghiệp. Nhà nước đóng vai trò xây dựng nền tảng dữ liệu, cung cấp cơ sở dữ liệu mở để doanh nghiệp phát triển các ứng dụng phục vụ người dân. Tuy nhiên, đối với các lĩnh vực liên quan đến quản lý nhà nước và thi hành pháp luật trong quan hệ công, Nhà nước phải trực tiếp đầu tư, quản lý hệ thống công nghệ nhằm bảo đảm an toàn, bảo mật dữ liệu.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng đề nghị dự thảo Đề án cần tính đến yếu tố đặc thù của từng địa phương, không áp dụng cứng nhắc một mô hình chung. Các địa phương cần được trao quyền, khuyến khích sáng tạo trong tổ chức thi hành pháp luật phù hợp với điều kiện thực tiễn, nhất là đối với các đô thị đặc thù như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh hay các địa bàn miền núi, biên giới, hải đảo.

Toàn cảnh cuộc họp.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh đề nghị, cần xây dựng hệ thống tiêu chí, KPI đánh giá hiệu quả thực hiện của các Bộ, ngành, địa phương trên nền tảng số, bảo đảm minh bạch, khách quan và có khả năng so sánh giữa các địa phương. AI trong tương lai sẽ hỗ trợ tổng hợp, phân tích dữ liệu, đánh giá chất lượng thực thi pháp luật theo thời gian thực, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia.

Thứ trưởng cũng đề nghị tập trung vào vai trò kiến tạo thể chế, xây dựng nền tảng dữ liệu và các hệ thống dùng chung. Đồng thời, nghiên cứu các cơ chế thí điểm, sandbox trong một số lĩnh vực mới nhằm tạo dư địa cho đổi mới sáng tạo, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Tại cuộc họp, sau khi nghe đại diện lãnh đạo Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật trình bày về những nội dung chính của dự thảo Đề án “Đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật giai đoạn 2026 - 2031”, các thành viên Tổ soạn thảo đã tập trung trao đổi, thảo luận về 05 nhóm nhiệm vụ và giải pháp: (1) Tiếp tục hoàn thiện thể chế về tổ chức thi hành pháp luật; (2) Tăng cường kiểm tra, giám sát việc tổ chức thi hành pháp luật; siết chặt kỷ luật, kỷ cương; kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật; (3) Tăng cường công tác truyền thông chính sách, dự thảo VBQPPL; tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về VBQPPL; (4) Ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo thúc đẩy chuyển đổi số trong công tác tổ chức thi hành pháp luật; (5) Bảo đảm các điều kiện cho công tác tổ chức thi hành pháp luật.

Kết luận cuộc họp, Cục trưởng Hồ Quang Huy, Tổ phó Tổ soạn thảo đã giải trình, tiếp thu ý kiến phát biểu của các thành viên Tổ soạn thảo Đề án. Theo đó, cơ quan chủ trì xây dựng Đề án sẽ tiếp tục hoàn thiện để bảo đảm trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt Đề án vào cuối tháng 6/2026.

P.Mai